2022 MEB (ÖKBS)Uzman Öğretmenlik-Başöğretmenlik Sınavına Hazırlık ÖBA "Güvenli Okul ve Okul Güvenliği" Konu Anlatımı-Ders Notu

2022 (ÖKBS) Öğretmen Kariyer Basamakları; Uzman Öğretmenlik-Başöğretmenlik Sınav konularından biri de "Güvenli Okul ve Okul Güvenliği" konusudur. Bu konudan Uzman öğretmenlik sınavında 8, Başöğretmenlik sınavında 6 adet soru sorulacak.Sınavda toplam 100 soru sorulacak. Uzman Öğretmenlik-Başöğretmenlik yazılı sınavlarında 70 soruyu doğru yapan öğretmen sınavı kazanmış olacak. 19 Kasım 2022 tarihinde yapılacak sınavın sonuçları 12 Aralık'ta açıklanacak.

ÖBA Uzman Öğretmenlik ve Başöğretmenlik "Güvenli Okul ve Okul Güvenliği" Konu anlatım dokümanı İNDİR (18 Temmuz'da MEB Yayınladı)

461 sayfalık Uzman Öğretmenlik ve 591 sayfalık Başöğretmenlik Yetiştirme Programı Çalışma Kitapları konu konu aşağıdan indirilebilir

Uzman Öğretmenlik Konu Dokümanları (ÖBA) - pdf

1. Öğrenme ve Öğretme Süreçleri
2. Ölçme ve Değerlendirme
3. Özel Eğitim ve Rehberlik
4. Eğitim Araştırmaları ve Ar-Ge Çalışmaları
5. Eğitimde Kapsayıcılık
6. Çevre Eğitimi ve iklim Değişikliği
7. Sosyal Etkileşim ve iletişim
8. Dijital Yetkinlik
9. Güvenli Okul ve Okul Güvenliği

Başöğretmenlik Konu Dokümanları (ÖBA) - pdf

1. Öğrenme ve Öğretme Süreçleri
2. Ölçme ve Değerlendirme
3. Özel Eğitim ve Rehberlik
4. Eğitim Araştırmaları ve Ar-Ge Çalışmaları
5. Eğitimde Kapsayıcılık
6. Çevre Eğitimi ve iklim Değişikliği
7. Sosyal Etkileşim ve iletişim
8. Dijital Yetkinlik
9. Güvenli Okul ve Okul Güvenliği
10. Okul Geliştirme ve Liderlik
11Sosyal Duygusal Öğrenme Becerilerin Geliştirilmesi
12. Bilişsel Düşünme Becerileri


Uzman Öğretmenlik Başöğretmenlik Sınavı ÖBA "Güvenli Okul ve Okul Güvenliği" Ders Notu

GÜVENLİ OKUL

Güvenli bir okul, eğitim-öğretim faaliyetlerinin korkudan, şiddetten ve endişeden arınmış, keyifli bir ortamda gerçekleştirilebileceği bir mekandır. Böyle bir ortam, her öğrencinin kendisini özen görmekte ve kabul edilmiş hissettiği bir eğitim iklimi sağlar. Güven ortamı oluşmuş okul; zorbalıktan uzak, davranış beklentilerinin açık bir şekilde ifade edildiği ve destekleyici ve özenli bir şekilde uygulandığı bir yerdir.

Güvenli okul, korku, şiddet, kaygı, baskı, endişe, zorlama, ötekileştirme, aşağılama, taciz, Vandalizm, okul içi ve dışı saldırılar, doğal afet riski, iletişimsizlik, ihmal, istismar ve bağımlılık gibi problemlerin olmadığı yerlerdir.

Okul temelli şiddeti önleme programlarının en önemli boyutu olumlu okul iklimi yaratmaktır.

Önlenmenin en önemli bir bileşeni olan okul iklimi; bir okuldaki tüm ilişkilerin toplamı olarak tanımlanabilir. Bu ilişkiler karşılıklı kabul ve katılımla kurulduğunda ve herkes tarafından model alındığında, saygı kültürü bir norm haline gelir.

Güvenli bir okul, eğitim-öğretimin korkudan, şiddetten ve kaygıdan uzak, hoş bir ortamda gerçekleştirilebileceği bir yerdir.

Güven ortamı oluşmuş okul; zorbalıktan uzak, davranış beklentilerinin açık bir şekilde iletildiği ve destekleyici ve özenli bir şekilde uygulandığı bir yerdir.

Böyle bir ortam, her öğrenci için özen ve kabul duygusunun hakim olduğu eğitimsel bir iklim sağlar.

Olumlu Bir okul İkliminin Faydaları

-Öğrencilerin akademik başarısını en üst düzeye çıkarmak. 
-Öğrencilerin okul sevgilerini arttırmak.
-Okulda problem oluşturan kural ihlallerini en aza indirmek.
-Gerek öğrencilerin, gerekse çalışanların birbirilerine karşı daha saygılı ve sorumlu davranmalarını özendirmek.
-Engelleri olan ve eğitsel olarak başarısız olma riski taşıyan öğrencilerin desteklenmesini sağlamak.
-Okulun daha etkin ve amacına uygun işlev görebilmesini sağlamak.
-Öğrenciler arasında farklılıklara hoşgörü kültürü geliştirmek.

Olumlu davranış desteği yaklaşımının hedeflerine ulaşma sürecinde yapılması gerekenler

-Personel düzenli olarak desteklenmeli ve kişisel ve mesleki gelişimlerini sürdürebilecekleri koşullar sağlanmalıdır.
-Öğretmenlerin olumlu davranış kazandırma ve problemli durumlarla başa çıkma konusundaki yeterlilikleri geliştirilmelidir.
-Tüm öğrenciler, özellikle de risk grubuna giren öğrenciler yakından takip edilmelidir.
-Okul genelinde veya özel durumlara ilişkin alınan kararlar mutlaka nesnel verilere dayandırılmalıdır.
-Alınan kararlar, bu kararlara dayanan uygulamalar ve bu uygulamaların sonuçları mutlaka yakından izlenmelidir.
-Başta öğrenciler olmak üzere okulun sosyal ortamına dahil olan her bireyin sosyal yeterlilikleri artırılmalıdır.

ZORBALIK
Bir insanın belirli bir süre boyunca sürekli tekrar eder biçimde birinin veya birilerinin isteyerek ve bilerek sözel, fiziksel veya psikolojik olarak olumsuz davranışlarına maruz kalmasına zorbalık denilir.

Zorbalığın Özellikleri

-Zorbalık, bilinçli olarak yapılan ve mağdura fiziksel, zihinsel, sosyal ya da psikolojik zarar verme amacı güden söz ve/veya eylemlerdir.
-Zorbalık olarak nitelenen davranışların belli bir süre boyunca tekrarlanma özelliği vardır. Bu yönüyle zorbalık, bir kez gerçekleşen diğer saldırgan davranışlardan farklıdır.
-Örneğin, ayda en az 2-3 kez her hangi bir zorbalık türüne uğrayanlara mağdur, ayda en az 2-3 kez zorbaca eylemlerde bulunanlara da zorba denir.

Güvenli Okul İklimi Oluşturmaya Yünelik Öneriler

-Okul genelinde belli bir disiplin anlayışı (yaklaşımı) benimsenmeli, ortak bir amaç üzerinde uzlaşılmalı ve bu amaç herkes tarafından paylaşılmalıdır.
-Risk grubuna giren öğrenciler tespit edilmeli ve yakından izlenmelidir.
-Öğrencilerden beklenen olumlu davranışlar açık ve somut bir biçimde tanımlanmalı ve öğrencilere duyurulmalıdır.
-Öğrencilere beklenen davranışların kazandırılabilmesi ve istenmeyen olumsuz davranışların en aza indirilebilmesi için okulun koşullarına uygun pratik stratejiler belirlenmeli veya geliştirilmelidir.
-Okul genelinde olumlu bir davranış iklimi oluşturabilmek amacıyla yapılması düşünülen her türlü etkinlik ve düzenlemeler okulun tümünü kapsamalıdır.
-Olumsuz davranışları cezalandırmaktan çok bu davranışların ortaya çıkma olasılığını azaltacak önlemler alınmalı, olumlu davranışlar sergileyen öğrencilerin teşvik edildiği bir yaklaşım benimsenmelidir.
-Öğrencilerin kendi davranışlarını kontrol edebilmeyi öğrenmeleri sağlanmalıdır. Davranış yönetimi konusu, branşı ne olursa olsun her öğretmen tarafından ciddiye alınmalı, gizli müfredatın bir parçası olarak derslerde gündeme getirilmeli, rehberlik dersinde daha ayrıntılı işlenmelidir.
-Öğrenciler tarafından sergilenen olumsuz davranışlar görmezlikten gelinmemeli, bu olumsuz davranışlara müdahale edilmelidir.
-Olumlu davranış kazandırma ve olumsuz davranışların engellenmesi süreci temel akademik alışkanlıkların kazandırılması çabalarıyla birlikte yürütülmelidir.
-Öğrenciler tarafından sergilenen davranış problemleri sadece sınıfta değil, sınıf dışında da takip edilmeli, bu sorunların yaşandığı mekânlar belirlenmeli, gerekli tedbirler alınmalıdır.

Daha Güvenli Bir Okul Ortamı Oluşturma Sürecinde Öğretmenlere Dönük Öneriler

-Okul yönetimini bilgilendirin: Okula bazı öğrencilerin ateşli veya kesici aletlerle geldiklerine ilişkin bir duyum aldığınızda veya şiddete davetiye çıkaracak tehlikeli bir durum sezdiğinizde bu durumu mümkün olan en kısa zamanda sorumlu öğretmenler ve okul yönetimiyle paylaşın. Birlikte hareket edin.
-Öğrencilerinizle birlikte uyulması gereken kuralları belirleyin: Şiddete varan olumsuz davranışları azaltabilmek için açık ve herkesin farkında olduğu sınıf kuralları belirleyin.
-Şiddete sıfır tolerans tanıyın: Türü ve gerekçesi ne olursa olsun hiçbir şekilde şiddete tolerans göstermeyin.
-Kuralları öğrencilerle birlikte belirleyin: İstenen ve istenmeyen davranışların net bir biçimde tanımlanması ve herkesin her an ulaşabileceği bir yerde (örn., sınıf panosunda) ilan etmek önemlidir.
-Ödül ve yaptırımları belirleyin: Belirlenen bir dizi kurala ek olarak, kurallara uyan öğrencilere ödül verin ve uymayan öğrencilere uygulanacak yaptırımları da belirleyin. Uyguladığı şiddet karşısında kendisine bir ceza verilmediğini gören zorba bir öğrenci yaptığı kötü davranışın ödüllendirildiği düşüncesine kapılabilir.
-Başkalarına saygılı olmayı teşvik edin: Öğrencilerinizin diğer öğrencilerden görmek istedikleri saygıyı kendilerinin de diğerlerine göstermesi gerektiğinin altını çizerek onları teşvik edin.
-Uyarı işaretlerine karşı tetikte olun: Potansiyel olarak tehlike sinyalleri veren öğrencilere yardım sunabilmeniz için öncelikle bu öğrencileri fark etmeniz gerekir.
-Şiddet karşıtı programlara destek olun: Okulda uygulanan şiddet karşıtı programın önemine inanın ve programdaki rolünüzü aksatmadan yerine getirin.
-Model olun: Öğrenciler öğretmenleri model alırlar. Kendisi zaman zaman da olsa şiddete başvuran, gücünü ve otoritesini kötü kullanan bir öğretmen şiddetin kabul edilebilir bir olgu olduğu mesajını verir.
-Akademik başarıyı arttırın: Araştırmalar şiddet ve zorbalık yapan öğrencilerin genellikle okul başarısı düşük öğrenciler arasında daha yaygın olduğunu ortaya koymaktadır.
-Karakter gelişimine önem verin: Öğretmenler öğrencilerin güvengenlik, özsaygı ve sosyal becerilerini geliştirmelerine yardım etmelidir.
-Şiddete karşı uyanık olun: Şiddet ihtimaline karşı her zaman uyanık olmaya çalışın.
-Şiddeti ciddiye alın: Şiddet olayına tanık olduğunuzda ya da öğrenciler tarafından size bir şiddet olayı iletildiğinde bunu ciddiye alın ve gereğini yapın.
-Riskli mekânları kontrol edin: Özellikle nöbetçi olduğunuzda şiddet olayı meydana gelme riski taşıyan mekânları kontrol edin.
-Rekabetçi eğitim kadar işbirlikçi öğrenmeye de önem verin: Şiddetin panzehiri dostluk ve arkadaşlığı güçlendirmektir.
-Riskli zamanlarda daha dikkatli olun: Öğlen arası boşluklarda okulun, teneffüs saatlerinde ise sınıfların daha riskli olabileceğini düşünerek gerekli tedbirleri alın.
-Öğrencilerinizin sosyal ve arkadaşlık becerilerini geliştirmelerine yardım edin: Eğitim sürecinde akademik becerilerin kazandırılmasının yanı sıra sosyal becerilere de şans tanıyın.
-Şikâyetleri ciddiye alın: Öğrenci ya da velilerden zorbalık ya da şiddet konusunda şikâyetler geldiğinde, dikkatlice dinleyin, işi ciddiye alın ve gerekenleri ihmal etmeyin. Ayrıca bu öğrenci ve velileri yapılanlar konusunda bilgilendirin.
-Değerlendirme yapın: Şiddet konusunda yapılan çalışmaların etkililiğini konunun muhatapları ile değerlendirin.
-Şiddete karışanlar ile tanıklık edenlere zaman geçirmeden yardım sunun: Olumsuz yaşantılar karşısında mutlaka bir önlem alınması ve konuya müdahale edilmesi yeni sorunların çıkması halinde okulun kayıtsız kalmayacağı fikrini zihinlere yerleştirir.
-Şiddete karışan çocukların ailelerini mutlaka bilgilendirin ve sorunu çözmek için onları da sürecin içine katın.
-Öğrencileri şiddet ve zorbalık konusunda bilgilendirin: Farkındalığın artırılması başlı başına şiddet oranlarını düşürücü etki yapabilir.
-Öğrencilerinizi tanıyın: Hem siz öğrencilerinizi hem de öğrencilerinizin birbirlerini tanımaları için küçük anketler uygulayın. Birbirlerinin ilgilerini, hobilerini ve koşullarını öğrenen öğrencilerin birbirlerini anlamaları kolaylaşabilir.
-Velileri tanıyın ve onlarla işbirliği yapın: Ailenin öğrenciye bilinçli yaklaşımları ve okulla işbirliğinin sağlanması, okulda güvenli bir ortamın oluşmasında önemli katkı sağlamaktadır.
-Zorbalığı teşvik edici davranışlardan kaçının: Öğretmenler istemeden de olsa iki şekilde zorbalığa katkıda bulunabilirler: Birincisi, güç ve statünün denetim için meşru mekanizmalar olduğu mesajını vererek gücün kötü kullanımı için örnek oluşturabilirler. İkincisi, öğrencilerin mağdur olduklarında yardım almalarını güçleştirebilirler. Oysa mağdurlar güç durumda kaldıklarında kendilerine yardım edecek, sorunlarını ciddiye alacak ve güvenecekleri öğretmenleri olmasını isterler.
-Önyargılardan uzak olun: Okulda popüler olan veya öğretmenlerin gözdesi olan öğrencilerin yaptığı zorbalıklar öğretmenler tarafından göz ardı edilebilir ya da iddiaları inandırıcı bulunmayabilir.
-Doğrudan gözlenemeyen zorbalığa dikkat edin: Zorbalık ve şiddetin dışarıdan kolayca görülebilecek türleri olduğu gibi kolayca görülemeyen türlerinin de olduğu unutulmamalıdır. Örneğin fiziksel olarak diğer öğrencilere şiddet uygulanması kolayca görülebilirken, aşağılama, küçük düşürme, dışlama ve yalnızlaştırma gibi zorbalık türleri bu kadar kolay gözlenmeyebilir.
-Öğrencilerinizi şiddete uğradıklarında ne yapmaları gerektiği konusunda bilgilendirin.
-Alt sınıflardaki öğrencileri üst sınıflardaki öğrencilerden koruyun.
-Pasif izleyicileri uyarın
: Öğretmenlerin pasif kalmayı tercih eden öğrencileri de uyarmaları ve şiddete tanıklık ettiklerinde zorbaya dur demeleri, mağduru korumaya çalışmaları, en azından bir yetişkine haber vermeleri gerektiğini belirtin.
-Müdahale edin: Şiddet olaylarına tanık olduğunuzda “bırakalım öğrenciler kendi sorunlarını kendileri çözsünler” demek sadece zorbaya yarar.
-Çatışma çözme ve öfke kontrolü becerilerinizi geliştirin ve bunları öğrencilerinize öğretin: Öğrencilerinizin bu becerileri günlük yaşamlarında kullanabilmelerine yardım edin.
-Öğrencilerinize, şiddet ve şiddetin nasıl önlenebileceğine ilişkin önerilerini sorun: Öğrencilerin okulda şiddet ve pozitif davranış konusunda getireceği öneriler yönetici, öğretmen ve eğitim uzmanlarının önerileri kadar etkili olabilmektedir.
-Öğrencilerinizi şiddet veya suç konusunda bildiklerini anlatmaları için cesaretlendirin: Okulda öğrenciler arasında yaşanan sorunları en erken öğrenciler duyar ve en iyi öğrenciler bilirler.
-Öğrencilerinizde farklılıklara tolerans kültürü geliştirin: Okulda farklı fiziksel veya kültürel özelliklere sahip öğrencilerle diğerlerinin başta sınıf içinde kaynaşmalarına ve bu öğrencilerin sosyal ortama uyum sağlamalarına öncelik vermekte yarar vardır.
-Şiddeti önlemek amacıyla gerçekleştirdiğiniz uygulamaların etkililiğini düzenli olarak değerlendirin.
-Öğretmenlerin de zaman zaman yardım ve desteğe ihtiyacı olabileceğini aklınızda bulundurun: Okulda pozitif bir ortam oluşturmak bütün okul çalışanları ve öğrencilerin ortak sorumluluğudur. Bu konuda güç birliği içinde olun ve yardımlaşın.

Eğitim Ortamında Şiddeti Önlemeyle İlgili Temel Yaklaşımlar

•Öncelikle şiddet ortaya çıkmadan önlenmelidir.
•Çocuğa yönelik şiddetin tekrar tekrar yaşanması önlenmelidir.
•Tüm önleyici çabalara karşın şiddet gerçekleşmişse şiddetin olumsuz etkilerini azaltmak ve önlemeye çalışmak gerekir.
•Şiddetin bir kuşaktan diğer kuşağa geçmesi önlenmelidir.
•Öğretmenler ve çocukla çalışan diğer personel şiddet içermeyen çatışma ve çözüm yöntemlerini kullanmalı ve şiddet içermeyen mesajlar vermelidir.

KAYNAK:MEB ÖZEL EĞİTİM VE REHBERLİK HİZMETLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ


Güvenli bir okul, eğitim-öğretim faaliyetlerinin korkudan, şiddetten ve endişeden arınmış, keyifli bir ortamda gerçekleştirilebileceği bir mekandır. Böyle bir ortam, her öğrencinin kendisini özen görmekte ve kabul edilmiş hissettiği bir eğitim iklimi sağlar. Güven ortamı oluşmuş okul; zorbalıktan uzak, davranış beklentilerinin açık bir şekilde ifade edildiği ve destekleyici ve özenli bir şekilde uygulandığı bir yerdir.

Güvenli okul, korku, şiddet, kaygı, baskı, endişe, zorlama, ötekileştirme, aşağılama, taciz, Vandalizm, okul içi ve dışı saldırılar, doğal afet riski, iletişimsizlik, ihmal, istismar ve bağımlılık gibi problemlerin olmadığı yerlerdir.

Okul temelli şiddeti önleme programlarının en önemli boyutu olumlu okul iklimi yaratmaktır.

Önlenmenin en önemli bir bileşeni olan okul iklimi; bir okuldaki tüm ilişkilerin toplamı olarak tanımlanabilir. Bu ilişkiler karşılıklı kabul ve katılımla kurulduğunda ve herkes tarafından model alındığında, saygı kültürü bir norm haline gelir.

Etkili Okul Yöneticiliği ve Liderliği

Güvenli okulların inşası için okul idaresinin ve öğretmenlerinin etkili liderlik sergilemeleri gerekmektedir. Etkili okul idaresi ve liderleri okulun her noktasına hakim ve okulu, okulun paydaşlarıyla yönetebilen kişilerdir. Güvenli okul bağlamında okul yöneticilerinin bir lider gibi davranıp okul içinde ve dışında güvenliği tehdit eden ve edebilecek olan her türlü faktörü tespit ve takip ederek bunları ortadan kaldırmaları gerekmektedir. Okul güvenliğini tehdit eden faktörler karşısında güvenlikle ilgili problemleri giderecek şekilde kararlı davranış sergileyemeyip aciz kalan okul yönetimleri okulun güvenli bir yer haline getirilememesinin temel sebeplerindendir. Nitelikli bir okul lideri, okul içinde ve dışında güvenlikle ilgili problemleri teşhis ve tespit ederek, okul çalışan ve paydaşlarıyla beraber gerekli önlemleri almalı ve okulu belirli bir düzen, güven ve program çerçevesinde idare etmelidir.

Okulu Oluşturan Mekânların Kontrolü

Okulların güvenli olabilmesi için okulun bütün mekânlarına hâkim olunması gerekmektedir. Başka bir deyişle okul içinde ve çevresinde okul güvenliğini tehdit edebilecek ve güvenliğe zarar verebilecek kontrol dışı noktalar olmamalıdır. Öğrenciler, öğretmenler ve çalışanlar korkudan uzak, okulun bütün mekânlarında kendilerini rahatça ifade edebilmeli ve güven duygusuna sahip olmalıdırlar. Ayrıca, okulun çevresinin de okulun paydaşlarıyla beraber güvence altına alınması gerekmektedir.

Güven Hissi

Güven hissi sağlıklı ve güvenli okulun en temel göstergelerinden biridir. Okullarda sağlıklı öğrenmelerin meydana gelebilmesi için öğrenciler sınıf içindeki ve dışındaki bütün süreçlerde güven içinde olmalıdırlar. Bu çerçevede okul, güvenliği tehdit edebilecek her türlü tehditten uzak tutularak öğrencilerine ve çalışanlarına güven hissi verebilecek bir iklime sahip olmalıdır. Okuldaki güven ortamını bozacak ve paydaşlarda güvensizlik yaratacak güvensizliğe sevk edecek eylemlere göz yumulmamalıdır.

Saygı

Güvenli okulların temel göstergelerinden birisi de okullardaki karşılıklı saygı kültürüdür. Saygının olmadığı okul ortamlarında güven hissinin oluşması beklenemez. Bu sebeple, okul yönetimi, öğretmen, öğrenci ve diğer paydaşlar birbirlerine saygı duymalıdırlar.

Samimiyet

Okulun paydaşları arasındaki samimiyet, okul güvenliğinin temel göstergelerinden biridir. Samimiyetin olmadığı ortamlarda insanların birbirlerine güvenmeleri söz konusu olamaz. Bu çerçevede, okullarda samimiyet temelli bir okul kültürü inşa edilerek güvenli okul anlayışına destek verilmelidir.

Fiziksel Zarar, Gözdağı, Zorbalık ve Tacizin Bulunmaması

Güvenli okullar fiziksel zarar, gözdağı, zorbalık ve tacizin bulunmadığı yerlerdir. Okullarda bu tür problemlerin olmaması için gerekli önlemler alınmalı ve bu problemlerin ortaya çıkması durumunda ise gerekli tedbir ve yaptırımlar kararlı şekilde uygulanmalıdır.

Alay, Nefret Dili ve Sosyal Dışlanmadan Uzak Olma

Alay, nefret dili ve sosyal dışlanma okulların güvensiz hale gelmesinin sebeplerindendir. Özellikle toplumun çoğunluğunun kültürel ve sosyal özelliklerini taşımayan ailelerin çocukları alaya, nefret diline ve sosyal dışlanmaya maruz kalmaktadır. Bu durum, öğrencilerin okula ve öğrenmeye yönelik motivasyonlarını düşürmekle beraber onların kaygılarını da arttırmaktadır. Ayrıca alay, nefret dili ve sosyal dışlanmışlık yaşayan çocuklar, kendilerini güvensiz ve huzursuz hissetmektedirler. Okul ortamında bu tür problemlerin yaşanmaması için gerekli tedbirler alınmalıdır.

Çatışma Riskinden Uzak Olma

21. yüzyılda insanlığın karşılaştığı problemlerden biri terör ve çatışma ortamıdır. Okullar da bu problemle karşı karşıyadır. Dünyanın farklı yerlerinde zaman zaman okullar ve okulların çevresi terör eylemleri ve çatışmalara sahne olmaktadır. Okulların terör örgütlerince kundaklandığı, basıldığı ve öğrencilerin kaçırıldığı görülmektedir. Bunun yanında devlet kontrolünün olmadığı ülkelerde okullarda ve çevrelerinde silahlı çatışmalar yaşanmaktadır. Bu tür problemler doğal olarak okulların güvenliğini olumsuz yönde etkilemektedir.

Doğal Afetlerden Uzak Olma

Güvenli okul iklimini olumsuz yönde etkiyen diğer bir risk de doğal afetlerdir. Özellikle deprem, sel, su baskını vb. afetlerin yaşandığı bölgelerdeki okullarda güven problemleri yaşanmaktadır. Okulların afet riski dikkate alınarak güvenli mekânlarda inşa edilmeleri gerekmektedir. Bunun yanında bu tür kriz ve problem durumları için önceden tatbikatlar ve kriz müdahale planları yapılmalıdır.

Sorumluluk Duygusunu Geliştirme

Okul müdürü, öğretmen, öğrenci, çalışan ve diğer paydaşların güvenli bir okul için sorumluluk almaları gerekmektedir. Bu çerçevede, güvenli okul iklimini tehdit eden problemlerle ilgili olarak sorumluluklar belirlenmeli ve problem durumunda bu sorumluluklar yerine getirilmelidir. İdareci, öğretmen, öğrenci ve diğer çalışanların üst düzey sorumluluk bilincine sahip olduğu ve sorumluğu paylaştığı okullarda güvenli okul iklimi oluşturulabilir.

İhtiyacı Olan Öğrencilerin İhtiyaçlarını Giderme

Eğitim kurumlarında nitelikli öğrenmelerin meydana gelebilmesi için öğrencilerin temel ihtiyaçlarının karşılanması gerekmektedir. Aileleri tarafından temel ihtiyaçları karşılanamayan öğrencilerin bulunduğu bir eğitim kurumunda güvenli okul ikliminin oluşturulabilmesinde problemler yaşanabilir. Bu bağlamda güvenli okul atmosferinin oluşturulabilmesi için giyim, beslenme, tıbbi destek vb. konularda ihtiyacı olan öğrenciler tespit edilerek bu öğrencilerin ihtiyaçları okul ve paydaşları tarafından giderilmelidir.

Eşit Muamele

Ayrımcılık ve öğrencilere eşit muamele edilmemesi, güvenli okul iklimini zedeleyen diğer bir problemdir. Diğer öğrencilere nazaran kendilerine eşit muamele edilmediğini düşünen öğrencilerde öfke ve kaygı durumu gelişecektir. Okul atmosferinde yönetici, öğretmen ve diğer personel tarafından öğrencilere eşit muamele yapılması okuldaki güven, saygı ve huzur ortamını destekleyecektir.

Akademik Başarıya Odaklanma

Akademik başarısı yüksek olan okullarda güvenli okul iklimini tehdit eden problemler daha az yaşanmaktadır. Bununla birlikte suç, şiddet vb. eylemler içinde olan çocukların çoğunluğunun akademik düzeyinin düşük olduğu görülmektedir. Bu sebeple, öğrencileri akademik başarı yönünde motive etme ve yönlendirme güvenli okulların inşasında önemli faktörlerden biridir.

Veliler ve Toplumla İyi İlişkiler İçinde Olma

Güvenli okulun göstergelerinden biri de okulun yönetim kadrosunun ve öğretmenlerinin veliler ve toplumla iyi ilişkiler kurmasıdır. Çocuklarıyla iyi ilişki kurup okula destek veren veliler okulu daha güvenli bir yer haline getirebilmektedir. Bunun yanında, okul idaresinin okulun bulunduğu bölgedeki resmî ve resmî olmayan kurumlarla iyi ilişkilere sahip olması okul güvenliğine farklı açılardan destek verebilir.

İfade Özgürlüğünü Destekleme

Okullardaki sağlıklı öğrenme ortamının temel göstergelerinden biri öğrencilerin kendilerini rahatça ifade edebilmeleridir. Özgürce düşünebilen ve fikirlerini beyan eden öğrencilerin akademik başarılarının daha yüksek olduğu bilinmektedir. Bunun yanında bir okulda kendini rahatça ifade edebilen öğrencilerin bulunması o okulda güvenli okul ikliminin göstergelerinden biri olarak kabul edilebilir. Bu çerçevede, okulun paydaşları, öğrencilerin kendilerini rahatça ifade edebileceği bir iklim inşa etmelidirler.

Güvenlik Problemlerini Açıkça Tartışma

Lider yöneticilik özelliği olan okul idaresi ve öğretmenleri okulun güvenlikle ilgili problemlerini okul paydaşlarıyla açıkça tartışarak problemlere çözüm üretmeye çalışırlar. Okulun güvenlik problemlerini halının altına süpürerek görmezden gelen ve okulun paydaşlarıyla paylaşmayan ve çözüm üretemeyen okul yönetimleri güvenli okul iklimini inşa edemezler. Bu nedenle güvenli okul iklimini tehdit eden problemler tespit edilmeli ve açıkça paydaşlarla tartışılmalıdır.

İletişim

Sağlıklı öğrenmelerin meydana geldiği okulların temel göstergelerden biri okulu oluşturan paydaşlar arasındaki açık ve kesintisiz iletişimdir. Okul yönetimi, öğretmen ve diğer çalışanların kendi aralarındaki ve öğrencilerle iletişimleri açık olmalıdır. Bunun yanında öğrencilerin de kendi aralarında nitelikli bir iletişime sahip olmaları gereklidir. Güvenli okul iklimimin inşası için diğer önemli husus da güvenli okul iletişimidir. Güvenli okul ortamı için risk olacak problemler yaşandığında; öğrencilerin okul yönetimi, öğretmen ve diğer çalışanlarla yaşanan problemlere aynı anlamları yüklemeleri gerekmektedir. Bu çerçevede, güvenli okullarda paydaşlar arasında güvenli bir iletişim olmalıdır.

Empati Kültürünü Geliştirme

Güvenli okulun bir diğer özelliği empati kültürüne sahip olmalarıdır. Güvenli okulda okul idarecileri, öğretmen, öğrenci ve çalışanların empati kültürü ve becerisine sahip olmaları gerekmektedir. Bu sebeple, okul idareleri okullarında empati kültürünü geliştirmek ve güçlendirmek için gerekli tedbirleri almalıdırlar.

Güvenliği Tehdit Eden Davranışları Ödüllendirmeme ve Görmezlikten Gelmeme

Okul ortamında güvenli okul iklimini tehdit edebilecek davranışların zaman zaman ortaya çıkması mümkündür. Bu tür problemlerin ortaya çıkması durumunda okul idaresi, öğretmen ve çalışanlar uygunsuz davranışları görmezlikten gelmemelidir. Uygunsuz davranış ve problemlere neden olanlara gerekli yaptırımlar uygulanmalı ve bu konuda kararlı olunmalıdır. Güvenli okul iklimi için tehdit oluşturan uygunsuz davranışları görmezlikten gelmek bu tür davranışların artmasına ve okuldaki güven algısının bozulmasına neden olacaktır.

Kolluk Güçleriyle İşbirliği

Güvenli okul denilince sadece okul içinin güvenli olması yeterli değildir. Okul çevresinin de güvenli olması gerekmektedir. Bu noktada okul çevresi ve bu çevreden okul içine taşınabilecek olumsuzluk ve problemlerle ilgili olarak okul yönetimi kolluk güçleriyle yakın işbirliği içinde ve iletişimde olmalıdır.

Her Türlü Bağımlılıkla Mücadele

Madde bağımlılığından teknoloji, oyun ve internet bağımlılığına kadar bütün bağımlılık türleri öğrencilerin kendilerine zarar verebilmelerinin yanında şiddet, zorbalık, vandalizm vb. olumsuz davranışlar sergilemelerine yol açabilmektedir. Bu çerçevede, okullar bağımlılıkla etkin mücadele etme stratejileri geliştirmeli ve öğrencileri boş zamanlarını verimli değerlendirebilecekleri spor, sanat vb. faaliyetlere yönlendirmelidir.

Göçmen Çocukların Problemlerini Yönetebilme

Ülkemiz için göç ve göçmenlik kaçınılmaz bir gerçekliktir. Bunun bir yansıması olarak son yıllarda okullarımızdaki göçmen çocukların sayısında artış yaşanmıştır. Bu durum göçmen çocukların bulunduğu okullardaki güvenlik iklimini bozma ihtimali taşımaktadır. Okullarında göçmen öğrenciler bulunan okul idareleri, öğretmenler ve diğer çalışanlar bu öğrencilerden kaynaklanan problemlerin nasıl yönetilebileceği konusunda deneyim sahibi olmalıdırlar.

Krize Hazırlık ve Krize Müdahale Planlarına Sahip Olma

Okul idaresi, öğretmenler ve diğer çalışanlar okul ortamında ortaya çıkabilecek her türlü kriz ve probleme karşı hazırlıklı olmalı ve müdahale planları geliştirmelidirler. Bu çerçevede, olası kriz ve risklere karşı zaman zaman tatbikatlar yapmakta fayda vardır.

ÖZETLE;

Eğitim ve öğretim süreçlerinin temel gayesi geleceğin mimarı olacak gençleri nitelikli bir biçimde hayata hazırlamaktır. Yaşamda ihtiyaç duyulan temel bilgi, beceri ve tutumları kazanmış; akıl ve vicdan süzgeci gelişmiş bireyler aydınlık bir gelecek inşa edebilirler. Böyle aydın, nitelikli ve sağlıklı bireylerin yetiştirilmesindeki temel kriterlerden biri okulun güvenli olmasıdır. Güvenli okullar korkunun, zorbalığın, şiddetin, ihmalin, istismarın, kaygının, endişenin, güvensizliğin, ötekileştirmenin ve bağımlılığın bulunmadığı aynı zamanda fiziksel, psikolojik ve sosyal açıdan öğrencilerin kendilerini güvende hissettikleri mekânlar olmak zorundadır. Bunların yanında güvenli okullar idareci, öğretmen, öğrenci ve çalışanların birbirlerine saygı, sevgi, hoşgörü göstermelerinin yanında empati yapabildikleri yerlerdir. Ayrıca, güvenli okulların diğer özellikleri çatışma, terör ve afet riskinin olmamasıdır. Güvenli bir okul ortamının oluşturulabilmesi için okul idaresi ve öğretmenlerinin güvenli okul kavramının neleri içerdiğini bilmelerinin yanında, okullarında güvenli okul ilkelerini hayata geçirmeleri gerekmektedir. Dahası, halen eğitim sisteminde görevli öğretmenler, eğitimi sürecinde olan aday öğretmenlere güvenli okul farkındalığı kazandırmalıdır.

Kaynak:academia.edu (Pegem Akademi)